Dilemma: u kent het vast, u sluit een contract met een aannemer of dienstverlener, maar die komt zijn verplichtingen niet na. Moet u dan wachten op een (lange) gerechtelijke procedure of kunt u zelf actie ondernemen? Traditioneel moest u naar de rechter stappen om toestemming te vragen voordat u het werk door iemand anders kon laten uitvoeren. Dat kost véél tijd, geld en brengt frustratie met zich mee.
Met een belangrijk arrest van het Hof van Cassatie van 18 juni 2020 is hierin verandering gekomen. Het Hof heeft de buitengerechtelijke vervanging erkend als een volwaardige sanctie binnen het Belgische verbintenissenrecht.
Voortaan kunt u in uitzonderlijke omstandigheden – zoals hoogdringendheid – zélf een derde inschakelen om het werk uit te voeren, zonder eerst langs de rechter te passeren. De kosten kunt u vervolgens verhalen op de partij die haar contractuele verplichtingen niet nakomt. Deze mogelijkheid, de zogenaamde buitengerechtelijke vervanging, is nu een algemeen recht bij contractuele wanprestaties.
Belangrijk! Anders dan bij een ontbinding van het contract, is een ernstige wanprestatie hiervoor niet vereist. Elke toerekenbare niet-nakoming kan volstaan.
Verankerd in het nieuwe Burgerlijk Wetboek
De buitengerechtelijke vervanging werd opgenomen in artikel 5.85 van het nieuw Burgerlijk Wetboek.
Geen vrijgeleide
Let op! Deze mogelijkheid betekent geen carte blanche. Het Hof en ook het nieuw Burgerlijk Wetboek koppelt strikte voorwaarden aan de buitengerechtelijke vervanging. Zo moet u de schuldenaar vooraf in gebreke stellen met een redelijke termijn om alsnog te presteren, de tekortkoming op een correcte wijze laten vaststellen en hem schriftelijk op de hoogte brengen van uw beslissing tot vervanging. Hoewel een ernstige wanprestatie – anders dan bij ontbinding – niet vereist is, moet u deze procedurele stappen wél strikt naleven.
Handelt u te snel of zonder deze formaliteiten na te leven? Dan loopt u het risico de gemaakte kosten niet (volledig) te kunnen terugvorderen. U heeft dan enkel recht op vergoeding van de schade die rechtstreeks voortvloeit uit de wanprestatie, niet op het volledige bedrag dat u aan de vervangende aannemer betaalde.
De rechter behoudt bovendien een controlerende rol en kan achteraf beoordelen of de schuldeiser rechtmatig heeft gehandeld.
Wat betekent dit voor u?
De buitengerechtelijke vervanging biedt nieuwe mogelijkheden, maar de toepassing ervan vereist een zorgvuldige aanpak. De concrete voorwaarden, de vereiste formaliteiten en de mogelijke risico’s bij een onzorgvuldige aanpak maken juridische begeleiding onontbeerlijk.
Twijfelt u of uw situatie aan de voorwaarden voldoet? Neem gerust contact met ons op vóór u actie onderneemt.
